(Bài này là câu chuyện thật của mình nên mình dùng từ “Mẹ” thay vì “Má” như trong những bài trước-lấy chất liệu từ quan sát và câu chuyện xung quanh của bà con. Ở nhà, mình gọi mẹ là Mẹ”)
Tui hổng nhớ rõ Tết trong tui bắt đầu lạt từ năm nào, chỉ biết là Mẹ mất đã tám năm, tám cái Tết đi ngang đời tui như mấy cơn gió lạc mùa, thổi xong là thôi, hổng để lại dấu gì rõ rệt, chỉ để lại một khoảng trống quen dần theo năm tháng.
Hồi Mẹ còn, Tết hổng tới bằng lịch, Tết tới bằng mùi, mùi cửa gỗ ướt lau tới đâu là dậy mùi tới đó, ngai ngái như da người phơi sương, mùi xà bông rửa chén bám riết vô tay, vô kẽ móng, rửa hoài cũng hổng hết, mùi bụi cũ của mấy thứ đồ cổ lỗ sĩ nằm yên trong nhà, tới Tết là bị lôi ra ngoài ánh sáng. Mẹ làm mấy chuyện đó như thể nếu hổng làm thì Tết hổng chịu vô nhà, còn tụi tui lúc đó chỉ thấy mệt, thấy Tết gì mà giống một cuộc dọn dẹp kéo dài, Mẹ cứ lom khom hoài nhiều khi thấy Mẹ mệt, mà hai chị em tui hồi đó đâu có hỏi han gì, chỉ mong cho mau qua.
Mẹ bày ra đủ thứ, có cái Mẹ nói cho nghe đầu đuôi, có cái Mẹ chỉ nói hồi ông bà mình làm vậy cho yên ổn nhà cửa, mấy câu nói đó giống như một cái then cửa khép lại mọi thắc mắc, mà hồi đó tụi tui cũng đâu cần hiểu, chỉ cần làm cho xong để được nghỉ.
Đêm giao thừa nhà phải đi chùa, hổng đi là thấy thiếu, chùa đông, nhang khói mịt mù, khói cuộn lên quấn vô tóc, vô cổ áo mà nhìn khói bay như ai đó lấy sợi dây vô hình cột mấy đứa lại với nhau, đi về kiểu gì cũng tạt qua bàn thờ Thần Tài Ông Địa xin ít trái cây, trái gì hổng quan trọng, quan trọng là mang được cái gì đó của giao thừa về nhà. Rồi cả nhà ngồi coi ca nhạc Thuý Nga Paris by Night, tivi mở đó, nhạc mở đó nhưng Tết nằm ở chỗ khác, Tết nằm ở cái khoảng không gian giữa bốn con người ngồi sát lại, ở chỗ có Mẹ ngồi, lặng thinh mà đầy đủ.
Rồi Mẹ mất.
Hổng phải Mẹ mất đi cái mất Tết liền, Tết vẫn tới, vẫn đủ ngày đủ tháng nhưng mỗi năm rớt lại một chút, như trái chín treo lâu trên cây, hổng rụng liền, chỉ rỗng ruột từ từ. Mấy dặn dò quy định của Mẹ tan dần như khói nhang gặp gió, năm này còn năm sau mất, hổng ai nhắc lau cửa, hổng ai nói đi chùa, hổng ai nhắc mấy ngày Tết đừng nói lời nặng nhẹ, Tết bớt mệt mà cũng bớt thiệt, nhà giống như cái lò nguội than, hổng lạnh buốt nhưng hổng còn ấm, ngồi gần nhau mà thấy xa, nói chuyện mà câu chữ rớt xuống đất, hổng ai cúi lượm.
Tám năm nay, mỗi lần Tết gần tới, trong lòng tui hổng còn mong, mà bắt đầu thấy sợ, sợ phải bước vô mấy ngày đó, sợ phải ở trong cái không gian mà ký ức còn nguyên mà người thì hổng còn, sợ mấy buổi chiều cuối năm im lìm quá, im tới mức nghe rõ tiếng thời gian đi ngang nhà mình. Có những năm tui né Tết bằng cách làm cho bận, bằng cách kiếm chuyện đi xa nhưng Tết giống như mùi nhang, hổng thấy mà vẫn ngửi được, né đường nào nó cũng tìm ra.
Có mấy bữa cuối năm tui đứng chà rửa nhà, mùi xà bông xộc lên, sống mũi tự nhiên cay cay, hổng phải vì xà bông là vì mùi đó quen quá, quen tới mức tưởng như Mẹ đang đứng sau lưng, nhắc rửa cho sạch, cho ráo, nhắc mấy chuyện rầy rà mà hồi đó nghe hoài thấy phiền. Lúc đó mới hiểu Tết hổng nằm ở ngoài đường, hổng nằm trong mấy ngày nghỉ, Tết nằm trong nhà, mà nhà hồi đó có Mẹ, Mẹ giống như người giữ mùi, giữ mấy thứ tưởng vụn vặt mà gom lại thành một mùa gọi là Tết, Mẹ đi rồi mùi đó tan theo, hổng ai giữ giùm.
Tết bây giờ giống như cánh cửa gỗ cũ xì lâu ngày hổng lau, mở ra vẫn được nhưng tay vừa chạm là thấy cộm cộm, hổng đau mãnh liệt, chỉ rát rát một nỗi nhớ mỏng dính mà dai, đủ để người ta muốn khép lại liền. Tui biết mấy cái Tết sau nữa chắc cũng vậy, vẫn sẽ tới, vẫn sẽ đi, hổng dữ dội, hổng bi thương, chỉ lặng lẽ làm người ta sợ phải nhớ rằng đã có một thời Tết rất thật, rất ấm, khi Mẹ còn trong nhà, khi gia đình còn đủ người để gọi là một mùa.
Bây giờ, mỗi lần Tết về, tui thấy mình giống như đứng trước một căn nhà cũ đã dỡ nóc, nền còn đó, vách còn đó, dấu chân cũ còn in nguyên trên đất, mà người thì hổng còn ai để mở cửa giùm. Gió giao thừa thổi ngang, mang theo mùi nhang, mùi xà bông, mùi gỗ ẩm của những năm xa lắc, tất cả va vô ngực rồi tan ra, hổng kịp gọi tên. Nỗi buồn lúc đó hổng ập xuống, nó lắng lại, nằm im như một cục than nguội dưới tro, hổng cháy, hổng tắt, chỉ đủ âm ỉ để mỗi mùa Tết chạm tới là trong lòng lại rát lên một chút.
Tui hiểu, cái sợ của mình hổng phải sợ Tết, mà sợ phải đứng giữa một mùa đã từng đủ đầy, để thấy rõ ràng hơn bao giờ hết rằng cái thiếu lớn nhất trong đời mình là một người sẽ hổng bao giờ trở về giữ giùm mùi Tết cho căn nhà này nữa.
Tết từng có, khi Mẹ còn – người giữ mùi Tết.
Bùi Vĩnh Thế
Giới thiệu về Dự Án Nam Bộ Chợ Lạc Xoong xem tại đây
