Tui về tới đầu hẻm thì trời xế chiều. Nắng Sài Gòn rớt từng miếng xuống mặt đường, vàng như lòng đỏ trứng gà, hắt vô mấy vũng nước đọng làm loang loáng như ai vừa đổ mật. Cái hẻm nhỏ xíu, quen như lòng bàn tay, mà bữa nay thấy nó dài dữ, đi hoài chưa tới cửa nhà.
Cánh cửa gỗ vẫn vậy, sơn tróc từng mảng, nhìn giống cái lưng người già bị thời gian gãi riết thành chai. Tui đứng một chút, hít sâu, rồi đẩy cửa.
Má đang ngồi quạt bếp, cái quạt mo phe phẩy chậm rì. Thấy tui, má ngước lên, cười. Nụ cười của má không ồn ào, nó mỏng như khói bếp, bay lên rồi tan, nhưng ấm.
“Về hồi nào đó con?”
“Dạ… mới.”
Má không hỏi thêm. Chỉ đứng dậy, phủi tay vô cái quần đã bạc màu theo tuổi má.
“Rửa tay rồi ăn cơm. Má nấu mấy món con thích.”
Tui ậm ừ. Cái cổ họng tự nhiên nghèn nghẹn, giống như có ai nhét vô đó một cục bông gòn ướt.
Bữa cơm dọn ra, toàn mấy món tui mê hồi nhỏ: cá kho tộ, canh chua bông so đũa, dĩa trứng chiên pha nước loãng. Nhìn mâm cơm, tui thấy giống như có ai lật lại một cuốn phim cũ mà mỗi khung hình đều dính đầy mùi khói bếp với tiếng muỗi vo ve.
“Ăn đi con, ốm quá.”
“Con bình thường mà má.”
Má gắp cá bỏ vô chén tui, rồi nói nhẹ tênh:
“Ờ… má có biết gì đâu.”
Tui cười, gật đầu cho qua. Trong đầu tự nhủ: mà thiệt Má biết gì đâu.
Tui về lần này là để trốn. Trốn cái thành phố ồn ào, trốn mấy cuộc gọi đòi tiền đứng tiền ngồi, trốn cái cảm giác hụt chân khi bị cho nghỉ việc. Cái tin nhắn chia tay người yêu lâu năm vẫn còn nằm trong điện thoại, lạnh như cục đá cũng chỉ vì khi giai đoạn tui khó khăn, chắc cổ thấy nản. Tui xóa rồi, mà sao nó cứ hiện lại trong đầu hoài, như mấy cái quảng cáo bám dai. Tui không kể gì cho má. Má già rồi, kể làm chi cho bả lo.
Đêm đó, tui nằm trên cái giường cũ, nghe tiếng quạt quay kẽo kẹt. Tiếng quạt nghe như tiếng thở dài của căn nhà, mỗi vòng quay là một vòng đời chậm chạp. Tui nhìn lên trần, thấy mấy vết nứt chạy ngang dọc, giống như mấy con đường mà tui từng đi lạc. Ngoài kia, má vẫn còn thức. Tiếng bả rửa chén leng keng, rồi tắt đèn.
Mấy bữa sau, má vẫn vậy. Không hỏi gì nhiều. Chỉ hỏi mấy câu vu vơ:
“Ở trên đó cực hông con?”
“Cũng bình thường má.”
“Có thiếu tiền hông?”
“Dạ không.”
Má gật đầu, cười:
“Ờ… má có biết gì đâu.”
Mỗi lần nghe câu đó, tui thấy nó giống như một cái lá chuối khô, nghe xào xạc nhẹ nhưng sao cứ vướng vô lòng.
Một bữa, tui vô phòng lấy đồ, vô tình mở cái hộc tủ của má. Bên trong có một cái bì thư, cũ xì. Tui không định coi, mà không hiểu sao tay cứ mở ra. Trong đó là mấy tờ giấy. Có cái giấy ngân hàng gửi về nhà, có cái giấy in tin nhắn. Tui nhìn lướt qua, tim đập cái thịch. Đó là mấy tin nhắn đòi nợ của tui. Tui đứng chết trân. Cảm giác giống như đang đi trên cầu mà bị hụt một bước, rơi thẳng xuống nước lạnh.
Phía sau, giọng má vang lên:
“Kiếm cái gì đó con?”
Tui giật mình, quay lại. Má đứng ở cửa, tay cầm cái rổ rau. Mặt Má vẫn bình thường, như không có gì.
Tui lắp bắp:
“Dạ… con… con kiếm đồ…”
Má bước vô, lấy cái bì thư trên tay tui, xếp lại gọn gàng, rồi bỏ vô tủ. Động tác chậm rãi, nhẹ nhàng, như đang vuốt lại một cái gì đó đã nhàu.
“Ừ… má có biết gì đâu.”
Câu đó lần này nghe khác. Nó không còn nhẹ như khói nữa, mà nặng như một cục đá nhỏ rớt vô tim. Tui nhìn má, cổ họng khô rang.
“Má… má biết hả?”
Má không trả lời liền, bà đi ra ngoài, đặt rổ rau xuống bàn, rồi mới quay lại:
“Biết chớ.”
Tui đứng đó, thấy mình giống như một đứa con nít bị bắt quả tang ăn vụng mà lần này không phải kẹo, mà là cả một đống chuyện bự chà bá.
“Sao má không hỏi con?”
Má cười, cái cười hiền như mưa bụi.
“Hỏi rồi con có nói thiệt hông?”
Tui im, không nói được gì.
Má ngồi xuống, tay vuốt nhẹ cái mép bàn, chỗ sơn đã mòn.
“Con lớn rồi. Có cái con tự gánh. Má hỏi, nhiều khi con lại thấy nặng thêm.”
Tui thấy mắt mình cay mà nước mắt không rớt ra, nó cứ nằm đó như mấy giọt mưa mắc lại trên lá.
“Má… con xin lỗi…”
“Xin lỗi gì. Ai sống mà hổng có lúc vấp bây ơi.”
Má nói giọng bình thản như đang nói chuyện thời tiết.
“Má chỉ sợ con buồn. Chớ mấy cái kia… từ từ rồi tính.”
Tui ngồi xuống bên cạnh má. Lần đầu tiên sau mấy năm, tui không né tránh, không giả bộ mạnh mẽ. Tui kể hết, từ lúc mất việc, tới lúc nợ nần, tới lúc chia tay. Mỗi câu nói ra giống như gỡ từng cục đá trong lòng đau nhưng nhẹ bớt.
Má nghe, má chen ngang, không phán xét. Chỉ thỉnh thoảng “ừ” một tiếng, nhẹ như gió lùa qua cửa.
Tới lúc tui nói xong, trời đã tối. Đèn trong nhà bật lên, ánh sáng vàng vàng, ấm như một cái ôm.
Má đứng dậy:
“Thôi, đói bụng chưa, ăn cơm.”
Đời của má, hình như chuyện gì rồi cũng quay về… bữa cơm.
Tui ở lại thêm mấy ngày. Sáng phụ má đi chợ, chiều quét nhà, tối ngồi coi tivi. Những việc nhỏ xíu, mà lâu rồi tui không làm.
Có bữa, má đang lặt rau, nói:
“Ở trên đó, cực thì về đây ở ít bữa. Nhà mình có chật đâu.”
Tui gật đầu, không nói gì thêm.
Cái nhà này, hồi nhỏ tui thấy nó nhỏ xíu. Bây giờ mới thấy nó rộng, rộng tới mức chứa được cả mấy cái thất bại của tui.
Ngày tui lên lại Sài Gòn, má dậy sớm nấu sẵn đồ ăn, gói ghém bỏ vô túi cho tui. Tay má làm thoăn thoắt, quen như cái máy, mà mỗi động tác đều có cái gì đó rất… thương.
Trước khi tui đi, má đứng ở cửa, nói:
“Thôi, má có biết gì đâu, lo làm cho đàng hoàng nghen con.”
Tui bước ra đầu hẻm, quay lại nhìn. Má vẫn đứng đó, nhỏ xíu trong khung cửa, cái bóng đổ dài theo vệt nắng chiều, mỏng như một sợi chỉ mà nối hoài không đứt. Tự nhiên tui thấy quãng đường mình đi, dù xa cỡ nào, cũng không ra khỏi cái tầm mắt của má.
Gió thổi nhẹ. Cái câu “má có biết gì đâu” lại trở về, không còn là một câu nói cho qua chuyện nữa, mà giống như một tấm khăn má âm thầm đắp lên vai tui mỗi khi tui lạnh.
Tới lúc này, tui mới hiểu, có những thứ trên đời này không đo bằng tiền, không đếm bằng con số. Như những bữa cơm má nấu, những đêm má thức, những lần má giả bộ quay đi để con khỏi thấy mắt mình ướt. Má cho đi mà không cần ghi nhớ, chịu đựng mà không cần ai biết tới.
Sự hy sinh của má không phải là thứ để kể công. Nó giống như hơi thở – lúc nào cũng có đó, tới khi mình hụt một nhịp mới giật mình nhận ra mình đã sống nhờ nó bao lâu rồi.
Tui đứng thêm một chút, rồi quay đi. Lòng nhẹ hơn mà cũng nặng hơn. Nhẹ vì không còn giấu. Nặng vì biết có những món nợ trong đời, không phải trả bằng tiền, mà trả bằng cả một đời sống cho đàng hoàng, tử tế
Sau lưng tui, má vẫn đứng đó dù “má có biết gì đâu”.
Bùi Vĩnh Thế
Giới thiệu về Dự Án Nam Bộ Chợ Lạc Xoong xem tại đây
