Bài này viết năm 2019, phát triển thêm nhiều chi tiết khác dựa trên những câu chuyện của Bà Nội. Bà hay ngồi chơi, nói chuyện với những bà bạn hàng xóm. Sau đó một năm thì bà Nội mất đúng mùng 7 Tết, bà thọ 92 tuổi.
___
Chiều nào tụi tui cũng ra ngồi ngoài hiên. Cái hiên nhà hồi trước sơn xanh lẫm liệt tươi rói, giờ tróc lở từng mảng, lòi cả lớp vôi cũ xì bên trong. Mấy miếng gỗ kê làm ghế đã mòn láng bóng vì năm tháng. Trên tấm đi-văng giữa hiên lúc nào cũng có cái khay nhôm đựng bình trà, ba cái ly hột mít, thêm dĩa bánh in mua ngoài chợ.
Bữa đó, đang nhai nửa miếng bánh, con Tư tự nhiên hỏi:
– Ủa, hồi đó con Hường bán chè đầu xóm tên khai sanh của nó là gì ha?
Tui với con Sáu nhìn nhau. Nhớ hoài không ra. Cái tên nó cứ mắc kẹt đâu đó trong đầu, như cái dằm nhỏ xíu mà khều không ra được. Tui cười trừ:
– Ờ… Hường… Hường gì ta?
Không khí tự nhiên im lặng. Gió thổi qua mấy giàn bông giấy, mấy cánh hoa rụng lả tả xuống sân đất. Tự nhiên tui thấy lạnh sống lưng. Không phải vì gió, mà vì cái cảm giác trí nhớ mình bắt đầu “lỏng tay” thiệt rồi.
Hồi xưa tụi tui bảy đứa…
Bảy con nhỏ cùng xóm, lớn lên chung một con đường đất đỏ. Thời đó thiếu trước hụt sau, gạo phải độn khoai, đường thì xài tem phiếu. Có bữa cả xóm cúp điện, mấy đứa ngồi quạt tay ngoài hiên, nói chuyện tào lao chi địa tới khuya lắc khuya lơ. Thiếu mà vui. Thiếu nên thương nhau dữ lắm.
Con Năm có bầu, nhà hết gạo, tụi tui chia mỗi đứa một lon, gom lại cho nó nấu xoong cháo trắng. Con Bảy có chồng đi lính, mấy đứa thay phiên qua ngủ chung cho nó đỡ sợ ma. Tình bạn tụi tui đâu phải bắt đầu từ mấy chỗ cà phê hay chụp hình như sắp nhỏ bây giờ; nó bắt đầu từ mấy lần cùng nhau nhịn đói để sống sót qua ngày.
Rồi năm tháng, đám cưới, đám giỗ, đám thôi nôi… tụi tui lúc nào cũng có mặt đầy đủ bảy đứa. Ngồi một hàng dài ngoài hiên, cười nói rôm rả cả một góc trời. Giờ, hiên này còn có ba.
Mỗi năm, một người…
Con Năm đi đầu tiên. Hồi đó nó bị cái bịnh hụt hơi, làm mệt hà rầm mà cứ giấu, kêu là “già rồi ai chả mỏi xương cốt”. Bữa đó chiều tối, tụi tui còn ngồi ngoài hiên cắn miếng bánh in, nó còn cười hì hì khoe sắp tới đám hỏi thằng cháu nội.
Lúc đứng dậy định về, nó bỗng vịn tay vô cột hiên, mặt tái mét rồi lả người xuống. Tụi tui quýnh quáng kêu xe xích lô chở đi bệnh viện, dọc đường nó cứ nắm chặt tay tui, thở dốc từng cơn như người hụt hơi dưới nước. Tới cổng bệnh viện thì nó lịm luôn. Bác sĩ nói tim nó mệt quá rồi, nó nghỉ. Hôm đám tang, tụi tui đứng cạnh nhau nhìn cái hòm nhỏ xíu, đứa nào cũng nghĩ: “Chắc tới mình còn lâu.”
Ai dè đâu… tới lượt con Bảy.
Con Bảy hồi đó khỏe re, còn lội sình làm cỏ vườn ác chiến lắm. Nhưng cái chứng cao huyết áp nó cũng dữ dằn, cứ âm thầm như con rắn núp dưới cỏ. Trưa đó trời nóng hầm hập, nó kêu mệt nên xin phép vô nhà nằm nghỉ lưng một chút. Tụi tui ngoài hiên vẫn còn nghe tiếng nó nói vọng ra: “Chút dậy tui nấu nồi chè đậu đen cho tụi bây ăn giải nhiệt.”
Vậy mà tới xế chiều, con Tư vô gọi nó dậy thì nó đã đi từ đời tám hoánh nào rồi. Nó nằm nghiêng, gương mặt nhẹ tênh như đang mơ một giấc mơ hiền lành. Nó đi mà không kịp trăng trối, không kịp múc cho tụi tui ly chè nào.
Cái chết ở tuổi già nó ngộ lắm, nó không ồn ào, chỉ như ngọn đèn cạn dầu rồi tắt cái phụp. Cứ vậy, mỗi năm một người. Tới lúc còn bốn, rồi còn ba. Nước mắt ban đầu nhiều lắm, sau này… ít dần đi. Không phải vì bớt thương mà tại nước mắt cũng biết mỏi. Tui có lần nghĩ, sống lâu chưa chắc là phước, vì sống lâu nghĩa là phải tiễn đưa nhiều quá.
Mỗi lần một đứa đi, tui lại sợ. Không phải sợ cái chết, mà sợ đến một ngày, chỉ còn mình tui là đứa duy nhất nhớ về chuyện của tụi nó. Mà nếu tui cũng đi luôn, vậy ai còn biết trên đời này từng có tụi nó sống?
Trí nhớ tui bắt đầu “biểu tình” thiệt sự. Có bữa tui bắt nồi cơm lên bếp rồi quên không ghim điện. Có bữa ra chợ, đứng giữa lồng chợ mà ngơ ngác không nhớ mình định mua con cá hay bó rau. Nhưng cái làm tui hoảng hồn là bữa nọ lục lại tấm hình cũ. Tấm hình chụp bảy đứa đứng trước hiên này, tóc còn đen thui, mặt đứa nào đứa nấy tròn quay. Tui chỉ vô một người, hỏi con Sáu:
– Đây là ai ta?
Con Sáu lặng thinh. Một hồi lâu nó mới lí nhí:
– Con Ba chớ ai.
Tui thấy tim mình hụt một nhịp. Nếu cả ba đứa còn lại mà cùng không nhớ nổi, thì con Ba coi như mất thêm một lần nữa, một lần vì ngưng thở, thêm lần nữa vì không còn ai nhắc tên.
Đời bây giờ nhanh quá…
Con cháu giờ lớn hết rồi, đứa nào cũng có cái điện thoại sáng choang suốt ngày. Có bữa tụi nó ngồi ăn cơm chung mà mỗi đứa cắm mặt vô cái màn hình. Tui kể chuyện hồi xưa xếp hàng mua gạo, tụi nó nghe được nửa câu rồi “dạ dạ” cho qua chuyện. Tui không giận, chỉ thấy buồn héo hắt. Chuyện của tụi tui chắc cũ xì rồi. Đời bây giờ nhanh quá, không có chỗ cho mấy câu chuyện chạy bom, tem phiếu, hay chia nhau từng muỗng đường cát. Tui bắt đầu sợ. Không phải sợ chết, mà sợ chết rồi là mất dấu luôn. Sợ mấy đứa nhỏ sau này chỉ còn biết: “Bà Nội mất năm nảo năm nào đó.”
Chiều nào tụi tui cũng chừa một khoảng trống trên tấm đi-văng. Không ai biểu ai nhưng chỗ đó là của mấy đứa đã đi xa. Có bữa con Tư đặt dư một cái ly trà, tui hỏi:
– Mày lộn hả Tư?
Nó nói tỉnh queo:
– Không, để đó cho đủ bộ.
“Đủ” cái gì, tụi tui không nói, nhưng đứa nào cũng hiểu. Giữ một ly trà, giống như giữ lại một linh hồn.
Có lần con trai con Tư về, nó bàn:
– Má bán nhà đi, lên ở chung với tụi con cho tiện nhang khói. Nhà này cũ nát quá rồi, mái tôn rỉ sét, vách gỗ mục hết trơn.
Bán nhà, tụi nó gọi là “dọn cho gọn”. Nhưng với tui, bán nhà là dọn sạch ký ức. Chung cư có thang máy, có máy lạnh thiệt nhưng chung cư đâu có cái hiên này. Đâu có chỗ cho tụi tui ngồi mỗi chiều, nhìn ra con đường đất mà nhớ lại mấy năm tháng cũ.
Tết năm rồi, mấy đứa nhỏ hứa về đông đủ. Chiều 29, tụi tui đã ra ngồi ngoài hiên từ sớm. Nghe tiếng xe máy từ xa là ngóng cổ nhìn.
Con Sáu nói: “Chắc tụi nó kẹt xe.”
Con Tư bồi vô: “Chắc mưa lớn đâu đó ngoài lộ.”
Trời hôm đó nắng chang chang.
Tụi tui chờ, y như hồi xưa chờ chồng đi mần về, chờ bạn đi chợ xa về. Chờ hoài, tới tối mịt tụi nó gọi điện: “Má ơi, năm nay con bận quá, chắc mùng hai mới về được.” Tui cúp máy, ngồi thêm chút nữa. Không phải giận, chỉ thấy cái hiên này sao mà rộng quá chừng.
Trong ba đứa, con Sáu quên nhiều nhất. Nó hay hỏi đi hỏi lại mấy chuyện mới nói hồi qua. Có bữa nó nhìn tụi tui, cười cười hỏi:
– Hồi đó mình mấy người ha?
Tui nuốt khan:
– Bảy đứa.
Nó cười hì hì:
– Đông dữ ha!
Rồi nó im re. Tui với con Tư nhìn nhau, nghe đắng chát trong lòng. Nếu một ngày con Sáu quên hết, thì ký ức tụi tui coi như mất đi một mảng lớn. Tình bạn này đâu chỉ là bảy con người mà là bảy cuốn sổ nhớ chung. Giờ chỉ còn ba cuốn, mà trang nào cũng sờn rách hết rồi.
Có buổi chiều, chỉ còn hai đứa tui ra hiên. Con Sáu nằm trong nhà, ngủ nhiều hơn thức. Tui vẫn đặt ba ly trà. Con Tư nhìn tui, hỏi:
– Mày còn nhớ con Hường tên gì không?
Tui lắc đầu. Nó cười buồn:
– Thôi, khỏi nhớ cũng được.
Tui nhìn ra con đường đất trước nhà, gió thổi bụi bay mờ mịt. Tự nhiên tui nói nhỏ:
– Có quên hết, thì cũng đừng quên tụi mình từng ngồi đây nha Tư.
Con Tư không trả lời, chỉ đưa tay qua nắm chặt tay tui. Tay nó nhăn nheo, khô khốc nhưng ấm áp lạ lùng. Tui hiểu, chừng nào còn người nắm tay mình, còn người gọi tên mình, thì mình chưa mất hẳn.
Tối đó, trước khi vô nhà, tui quay lại nhìn cái hiên. Nó từng đủ bảy người, giờ còn hai, ba, rồi có thể chỉ còn một. Nhưng tui tin, chừng nào còn một người nhớ, thì mấy người kia vẫn còn lẩn khuất đâu đây.
Tui chỉ mong, tới lúc trí nhớ tui rụng hết như lá cuối mùa, vẫn còn ai đó đi ngang qua rồi nói: “Bà đó hồi xưa hay ngồi ngoài hiên cười dữ lắm nè.”
Vậy là đủ. Đủ để biết mình từng sống một đời thiệt rộn ràng.
Bùi Vĩnh Thế
Giới thiệu về Dự Án Nam Bộ Chợ Lạc Xoong xem tại đây
